Рыбак і паляўнічы

Токі

Янка Лучына памёр 16 (за старым стылем 28-га) ліпеня 1897 г. Пахавалі яго на менскай Кальварыі, дзе ўжо спачывалі ягоны бацька, маці ды іншыя родныя.

Маленькі акропаль Неслухоўскіх, зусім побач са сьвятыняй. Менавіта гэты род даў першага зь менскага гарадзкога асяродзьдзя беларускага песьняра. Янка Лучына — Іван Неслухоўскі — першы беларускамоўны менскі пясьняр.

Магілка яго ацалела, і ў памяркоўным стане. У менчукоў ёсьць добрая нагода яе наведаць.

А дзе ж нашчадкі Неслухоўскіх? Ці жыве дзе хто? Вось гэтага якраз ніхто ў Беларусі ня ведае... Жыў-быў у нашым старым Менску Губэрнскім слынны шляхетны род Неслухоўскіх, і раптам з гэтага роду нікога! Гэта ўжо трагедыя. І ня толькі роду Неслухоўскіх, але ўсяго нашага краю, нашай культуры.

 

Лучынавы промні на старонках “НашаЙ Нівы”

Імя Янкі Лучыны не сыходзіла са старонак першай легальнай беларускай газэты. Чытачы “НН” шукалі ў Лучынавай паэзіі падмогі, духоўнага аптымізму. Для прыкладу згадаем адзін, найбольш яскравы ліст, які быў апублікаваны ў “Нашай Ніве” 15 (23) кастрычніка 1909 г.

Ліст да рэдакцыі

“Мы, сыны Белай Русі, пасылаема сваё гарачае прывітаньне зь “цёплых вод” ... Шукаючы сьвету навукі, мы апынуліся без малога за 2700 вёрст ад роднай старонкі, на берагу Чорнага мора. ...Не пачуеш тут, як дома, свайго роднага беларускага слова, і ад гэтага яно яшчэ даражэйшым нам сталася. Мы на чужыне вучымся яшчэ мацней шанаваць яго і не забываць. Вялікая ўцеха нам тут — гэта газэта “Наша Ніва” зь яе роднай мовай, зь яе весьцямі аб родных вёсках, аб жыцьці нашых далёкіх бацькоў і братоў. Ад душы дзякуем рэдактару газэты, каторы ўзяў на сябе вялікі цяжар сяўбы сьвету і праўды па цёмных вуглох, дзякуем супрацаўнікоў і шлем вам найлепшыя жаданьні. Мы заўсёды будзем удзячны вам за вялікую вашу культурную працу. ...Пры такой працы не замарудзяць споўніцца словы нашага нацыянальнага песьняра, каторы, вяшчэбным вокам відзячы людзей, саўсім адданых падняцьцю грамадзянскай сьвядомасьці беларусоў, сказаў:

“Сонца навукі скрозь хмары цёмныя

Прагляне ясна над нашай ніваю,

І будуць жыці дзеткі патомныя

Добраю доляй, доляй шчасьліваю!”

Вучні Феадасійскага Вучыцельскага Інстытуту:

Сымон Рак (Віленск. губ.), Андрэй Якубоўскі (Гарадз. губ.), Міхась Багданскі (Віленск. губ.), Янук Юрынок (Менск. губ.), Цімафей Кулаеў (Магілёўск. губ.), Ф.Яленскі (Магілёўск. губ.)

“НН”, 15(28).Х.1909 г.

 

“Свабода”, “Наша Доля”, “Наша Ніва”...

Незалежны беларускі друк ХІХ ст. пачынаўся з газэтаў “Свабода”, “Наша Доля”, “Наша Ніва” (імі ж і канчаўся). Усе гэтыя назвы вылушчаныя з апошняй страфы Лучынавага верша “Роднай старонцы”, які вышэй цытаваўся: “Сонца навукі скрозь хмары цёмныя...”.

Калі ўважліва ўгледзецца ў гэтыя радкі, ня цяжка вылучыць словы, якія падказалі заснавальнікам назвы для першых беларускіх газэтаў. Возьмем першыя словы зь першага радка. У арыгінале ў Янкі Лучыны было ня “Сонца навукі”, а “Сонца свабоды...”. Пра гэта сьведчыць у сваёй кнізе “Крокі гісторыі” Аўген Калубовіч: “...прафэсар Эпімах-Шыпіла апавядаў, што рэдактар “Северо-Западного календаря” на 1892 г. А.Слупскі дзеля цэнзурных умоваў у апошняй страфе верша Янкі Лучыны “Роднай старонцы”, ...змушаны быў слова “свабода” замяніць на “навука” (як яно й друкуецца дагэтуль). Але людзі ведалі арыгінал вершу, і ледзьве выдалася мажлівасьць наладзіць выданьне беларускай газэты, ім згадаўся Лучынаў радок з словамі “свабода”. Радок з “Добрай доляй...” падказаў назву “Наша Доля”, а словы з радку “над нашаю ніваю” спарадзілі, падказалі назву “Наша Ніва”.

Взято с http://www.lingvo.minsk.by/nn/2001/28/07.htm


1 2 3